Γνωστός σε διαφήμιση επένδυσης: πώς ελέγχεις το deepfake;

Βλέπεις μια διαφήμιση στα social media. Ένας γνωστός δημοσιογράφος, καλλιτέχνης ή πολιτικός μιλά για μια επένδυση που «αλλάζει τη ζωή». Η εικόνα είναι καθαρή, η φωνή ακούγεται γνώριμη. Μπορεί όμως να μην έχει πει ποτέ ούτε λέξη.

Εδώ βρίσκεις μια λίστα ελέγχου για αυτές τις διαφημίσεις. Όλες οι πηγές ανοίχτηκαν ξανά στις 12/10/2026. Οι ημερομηνίες που αναφέρουμε είναι των ανακοινώσεων και των δημοσιευμάτων.

Πώς δουλεύει αυτή η απάτη;

Σύμφωνα με ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ. στις 07.12.2024 (όπως τη μετέδωσε ο ΣΚΑΪ), οι δράστες χρησιμοποιούν πρόσωπα με μεγάλη αναγνωρισιμότητα: πολιτικούς, δημοσιογράφους, καλλιτέχνες, επιστήμονες. Τα παρουσιάζουν σε ψηφιακά επεξεργασμένα βίντεο (deepfake) ή σε πλαστές συνεντεύξεις.

Το deepfake είναι βίντεο ή ήχος που φτιάχνεται με τεχνητή νοημοσύνη, ώστε ένα πρόσωπο να φαίνεται ότι λέει κάτι που δεν είπε ποτέ. Η ΕΛ.ΑΣ. το είχε περιγράψει ήδη από τον Φεβρουάριο του 2024 (CNN Greece, 15/2/2024) ως προϊόν ψηφιακής επεξεργασίας με εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Οι διαφημίσεις εμφανίζονται ως «χορηγούμενες», με ψεύτικες κριτικές από ψεύτικους λογαριασμούς.

Δεν είναι θεωρητικό σενάριο στην Ελλάδα. Σύμφωνα με δημοσιεύματα για ανακοίνωση της Τράπεζας της Ελλάδος (ertnews, 20/2/2026, και PowerGame, 21.05.2026), κυκλοφόρησαν βίντεο με τον Διοικητή, Γιάννη Στουρνάρα, να μιλά δήθεν για επενδυτικά κέρδη. Το ertnews γράφει ότι, κατά την Τράπεζα, οι διάλογοι ήταν απολύτως ψευδείς και προϊόν AI, και ότι οι πλατφόρμες προβάλλονταν ως ευκαιρίες για μεγάλα και γρήγορα κέρδη. Το PowerGame αναφέρει διαφημίσεις που οδηγούσαν σε αναξιόπιστες επενδυτικές ή κρυπτο-πλατφόρμες. Δεν επαληθεύσαμε την ανακοίνωση σε επίσημη σελίδα της ΤτΕ, γι’ αυτό τη μεταφέρουμε όπως τη μετέδωσαν τα μέσα.

Μπορώ να καταλάβω από το βίντεο αν είναι ψεύτικο;

Λίγο, και όχι πάντα. Η ESMA γράφει στη σελίδα της για τους επενδυτές ότι πρέπει να ψάχνεις για αφύσικες κινήσεις ή κακή ποιότητα ήχου («Look for unnatural movements or poor audio quality»). Δηλαδή: αφύσικες κινήσεις και κακός ήχος. Η ίδια σημειώνει ότι τα deepfake μπορεί να δείχνουν γνωστούς ειδικούς των οικονομικών να στηρίζουν δόλια προϊόντα.

Το πρακτικό συμπέρασμα: αν το βίντεο φαίνεται τέλειο, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι αληθινό. Μην βασίζεσαι μόνο στο μάτι σου. Έλεγξε το περιεχόμενο.

Είπε πραγματικά ο γνωστός να επενδύσω;

Η FTC, η αμερικανική Επιτροπή Εμπορίου, δίνει μια απλή συμβουλή σε γενικό επίπεδο (24/4/2024). Ψάξε στο διαδίκτυο το όνομα του προσώπου, μαζί με το όνομα της εταιρείας ή του προϊόντος και λέξεις όπως «scam» (απάτη) ή «fake» (ψεύτικο). Επισημαίνει ότι οι απατεώνες χρησιμοποιούν επεξεργασμένο βίντεο και ήχο που φαίνεται αληθινός.

Εμείς προσθέτουμε δύο πρακτικά βήματα:

• Άνοιξε μόνος σου τα επίσημα κανάλια ή την ιστοσελίδα του προσώπου, όχι τον σύνδεσμο της διαφήμισης. Αν είπε κάτι τέτοιο, θα το βρεις εκεί.
• Αν δεις αναφορά σε «συνέντευξη» ή «άρθρο», ψάξε το μέσο που τη δημοσίευσε από τη δική του αρχική σελίδα.

Πώς ελέγχω την εταιρεία;

Ένα βήμα αρκεί εδώ, γιατί τον έλεγχο άδειας τον εξηγούμε αναλυτικά στο Πώς ελέγχεις αν μια πλατφόρμα κρύπτο έχει άδεια. Η ΕΛ.ΑΣ. συμβουλεύει να ελέγξεις αν η εταιρεία διαθέτει άδεια από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ή την Τράπεζα της Ελλάδος. Η ESMA γράφει ότι οι εξουσιοδοτημένες εταιρείες πρέπει να εμφανίζονται στο δημόσιο μητρώο του ρυθμιστή της χώρας όπου δραστηριοποιούνται. Οι εθνικές αρχές δημοσιεύουν και λίστες προειδοποιήσεων. Το IOSCO Investor Alerts Portal, κατά την ESMA, συγκεντρώνει προειδοποιήσεις από πολλές χώρες.

Αν η εταιρεία δεν βρίσκεται σε κανένα μητρώο, δεν είναι απόδειξη απάτης. Είναι όμως λόγος να σταματήσεις.

Ποια σημάδια της διαφήμισης πρέπει να προσέξω;

Τα κοινά σημάδια μιας επενδυτικής απάτης τα έχουμε ξεχωριστά στο 6 σημάδια επενδυτικής απάτης με κρύπτο. Για αυτές τις διαφημίσεις, κράτα τρία:

• Η διαφήμιση είναι «χορηγούμενη» και οι κριτικές από κάτω μοιάζουν στημένες.
• Ο γνωστός μιλά για κέρδη με ασυνήθιστα ευνοϊκούς όρους. Σύμφωνα με το ertnews, η ΤτΕ συμβουλεύει να αγνοούνται προσφορές με ασυνήθιστα ευνοϊκούς όρους, που είναι συνηθισμένο σημάδι απάτης.
• Σου ζητούν προσωπικά στοιχεία, ταυτότητα ή IBAN από πηγή που δεν έχεις επαληθεύσει.

Πού το αναφέρω;

Για την Ελλάδα, η ΕΛ.ΑΣ. δίνει τη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος: τηλέφωνο 11188, email ccu@cybercrimeunit.gov.gr, ή υποβολή μέσω gov.gr. Το βίντεο μπορείς να το αναφέρεις και στην πλατφόρμα που το φιλοξενεί. Η ESMA το προτείνει ως γενικό βήμα. Η ίδια ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ. καταλήγει με μια φράση που αξίζει να θυμάσαι: σκεφτόμαστε δύο φορές πριν κάνουμε κλικ.

Αν έχεις ήδη δώσει στοιχεία ή χρήματα, μην ψάχνεις μόνος σου λύσεις. Δες τη λίστα στο Έπεσες θύμα απάτης με κρύπτο; Οι πρώτες 24 ώρες.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Μη θεωρείς ένα γνωστό πρόσωπο εγγύηση. Το πρόσωπο και η φωνή μπορούν να φτιαχτούν με AI.
• Μην πατάς τον σύνδεσμο της διαφήμισης και μην αφήνεις προσωπικά ή τραπεζικά στοιχεία. Πήγαινε μόνος σου στα επίσημα κανάλια του προσώπου.
• Έλεγξε την άδεια της εταιρείας στο μητρώο του ρυθμιστή και στις λίστες προειδοποιήσεων, πριν από οτιδήποτε άλλο.
• Αν είναι απάτη, αναφέρε τη διαφήμιση στην πλατφόρμα και στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος. Βοηθάς και τους άλλους.