Seed phrase: πώς τη φυλάς και τι δεν κάνεις ποτέ;

Αν έχεις πορτοφόλι όπου τα κλειδιά τα κρατάς εσύ, κάποια στιγμή θα σου δείξει 12 ή 24 λέξεις και θα σου πει να τις γράψεις. Είναι εύκολο να τις σημειώσεις βιαστικά και να τις ξεχάσεις. Είναι όμως το πιο κρίσιμο κομμάτι της ασφάλειάς σου. Εδώ εξηγούμε τι είναι η φράση και πώς τη φυλάς, με μια λίστα ελέγχου στο τέλος. Για τη διαφορά ανάμεσα στα είδη πορτοφολιού υπάρχει ξεχωριστό άρθρο: hot ή cold πορτοφόλι. Για το τι άλλο θα βρεις στο site, δες το τι θα βρεις εδώ.

Τι είναι η seed phrase και τι ελέγχει;

Τα νομίσματά σου δεν βρίσκονται μέσα στο πορτοφόλι. Μένουν στο blockchain. Το πορτοφόλι κρατά τα κλειδιά που σου επιτρέπουν να τα κινήσεις.

Η φράση ανάκτησης (seed phrase, δηλαδή «φράση-σπόρος») είναι ο τρόπος να ξαναφτιάξεις αυτά τα κλειδιά. Σύμφωνα με το πρότυπο BIP-39, ένας τυχαίος αριθμός με checksum (έλεγχο σωστής αντιγραφής) μετατρέπεται σε λέξεις από μια έτοιμη λίστα. Το πρότυπο επιτρέπει 12, 15, 18, 21 ή 24 λέξεις. Τα περισσότερα πορτοφόλια το ακολουθούν, αλλά όχι απαραίτητα όλα.

Η συνέπεια είναι απλή. Όποιος έχει τις λέξεις, μπορεί να στήσει το πορτοφόλι σε άλλη συσκευή και να κινήσει ό,τι ελέγχεται από αυτά τα κλειδιά. Αν δεν έχει οριστεί επιπλέον passphrase (περισσότερα παρακάτω), δεν χρειάζεται κωδικό και δεν παίρνει έγκριση από κανέναν.

Η ethereum.org εξηγεί ότι η φράση είναι ο μόνος τρόπος να ανακτήσεις το πορτοφόλι σου. Προσθέτει ότι οι συναλλαγές δεν αναιρούνται και τα πορτοφόλια δεν ανακτώνται εύκολα. Δεν υπάρχει κουμπί «ξέχασα τον κωδικό».

Πού και πώς τη φυλάσσω;

Η βασική αρχή είναι να μένει εκτός ίντερνετ. Η ethereum.org συμβουλεύει να μην τη φυλάς σε υπολογιστή, αλλά να τη γράψεις και να την κρατήσεις ασφαλή.

• Γράψε την στο χέρι. Στη σειρά, με καθαρά γράμματα, ελέγχοντας κάθε λέξη. Η σειρά μετράει.
• Διάλεξε ανθεκτικό μέσο. Το Bitcoin.org προτείνει να σκεφτείς αντίγραφα σε περισσότερα από ένα φυσικά μέρη, με υλικά που αντέχουν στον χρόνο. Το χαρτί φθείρεται και καίγεται, οπότε σκέψου κάτι πιο ανθεκτικό.
• Κράτα την σε σημείο που το ξέρεις μόνο εσύ, όπου δεν τη βρίσκει εύκολα όποιος μπαίνει στο σπίτι.
• Ξαναδιάβασέ την πριν βάλεις στο πορτοφόλι ποσό που θα πονούσε να χάσεις. Μια λάθος λέξη φαίνεται αργά.

Το Bitcoin.org τονίζει και κάτι ακόμη: τα μοναδικά σημεία αποτυχίας είναι κακά για την ασφάλεια. Αν υπάρχει ένα μόνο αντίγραφο, μία φωτιά ή μία απώλεια το εξαφανίζει.

Ένα ή δύο αντίγραφα;

Εδώ δεν υπάρχει τέλεια λύση. Υπάρχει συμβιβασμός.

Υποθετικό παράδειγμα Α: ο Νίκος κρατά ένα μόνο χειρόγραφο αντίγραφο σε ένα συρτάρι. Δεν το βρίσκει κανείς εύκολα. Αν όμως γίνει πυρκαγιά ή το χάσει, δεν ανακτά τίποτα.

Υποθετικό παράδειγμα Β: η Μαρία κρατά δύο χειρόγραφα αντίγραφα σε δύο διαφορετικά σημεία. Αν καεί το ένα, σώζεται το άλλο. Αν όμως κάποιος βρει οποιοδήποτε από τα δύο, αποκτά πρόσβαση.

Περισσότερα αντίγραφα σημαίνουν μικρότερο κίνδυνο απώλειας και μεγαλύτερο κίνδυνο κλοπής. Λιγότερα σημαίνουν το αντίθετο. Το πόσα θα κρατήσεις εξαρτάται από το ποσό και από το πόσο εμπιστεύεσαι τους χώρους σου. Ό,τι κι αν διαλέξεις, κάθε αντίγραφο φυλάσσεται σαν να είναι το μοναδικό.

Μπορώ να τη φωτογραφίσω ή να τη σώσω στο κινητό ή στο cloud;

Όχι. Αυτή είναι η πιο συνηθισμένη παγίδα, γιατί μοιάζει βολική.

Η ethereum.org σημειώνει ότι ένα screenshot της φράσης μπορεί να συγχρονιστεί σε πάροχο cloud. Το Bitcoin.org λέει πως κάθε backup που αποθηκεύεται online είναι πολύ ευάλωτο σε κλοπή.

Υποθετικό παράδειγμα: ο Νίκος φωτογραφίζει τη φράση των 12 λέξεων «για να την έχει». Η φωτογραφία ανεβαίνει αυτόματα στο cloud. Αν κάποιος μπει στον λογαριασμό του, δεν χρειάζεται να ξέρει τίποτα για κρύπτο. Βρίσκει τις λέξεις και ελέγχει το πορτοφόλι.

Το ίδιο ισχύει για τις σημειώσεις στο κινητό, τα email στον εαυτό σου και τα μηνύματα σε φίλους. Είναι όλα αντίγραφα που ζουν στο ίντερνετ.

Τι κάνω αν τη χάσω ή τη δει κάποιος;

Δύο διαφορετικά προβλήματα, δύο διαφορετικές αντιδράσεις.

Αν τη χάσεις, αλλά το πορτοφόλι δουλεύει ακόμη στη συσκευή σου, δημιούργησε νέο πορτοφόλι με νέα φράση και μετακίνησε εκεί τα κεφάλαια με προσοχή. Αν χαθεί και η συσκευή, δεν υπάρχει υποστήριξη που να σε σώσει. Αυτό είναι το αντίτιμο του να κρατάς εσύ τα κλειδιά.

Αν την έδειξες σε κάποιον ή την έγραψες σε ψεύτικη σελίδα, θεώρησέ την εκτεθειμένη. Φτιάξε νέο πορτοφόλι με νέα φράση και μετακίνησε τα κεφάλαια εκεί όσο πιο γρήγορα γίνεται. Η παλιά φράση δεν ακυρώνεται. Απλώς την αφήνεις άδεια.

Και το passphrase;

Αν το πορτοφόλι σου το υποστηρίζει, το πρότυπο BIP-39 προβλέπει προαιρετικό passphrase, δηλαδή μια επιπλέον λέξη ή φράση που διαλέγεις εσύ. Όταν δεν υπάρχει, χρησιμοποιείται κενό κείμενο. Με passphrase προκύπτει διαφορετικό πορτοφόλι.

Μπορεί να προσθέσει προστασία, αλλά έχει αντίτιμο. Αν χάσεις ή ξεχάσεις το passphrase, δεν ανακτάται τίποτα, ούτε με τις λέξεις της φράσης. Αν δεν καταλαβαίνεις καλά πώς δουλεύει, μην το ενεργοποιήσεις.

Θα μου τη ζητήσει ποτέ η υποστήριξη;

Ποτέ. Η ethereum.org γράφει να μην μοιραστείς τη φράση ή τα ιδιωτικά κλειδιά σου με κανέναν, για κανέναν λόγο. Καμία νόμιμη υπηρεσία, υπάλληλος υποστήριξης ή ιστοσελίδα δεν θα στα ζητήσει.

Οι απάτες χρησιμοποιούν συχνά ψεύτικες σελίδες που σου ζητούν να «επαληθεύσεις» ή να «συγχρονίσεις» το πορτοφόλι γράφοντας τις λέξεις. Μόλις τις γράψεις, τις έχουν. Η φράση χρειάζεται μόνο όταν στήνεις ή ανακτάς το πορτοφόλι σου σε εφαρμογή που εγκατέστησες εσύ.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

Μια σύντομη λίστα ελέγχου:

• Η φράση είναι γραμμένη στο χέρι, στη σωστή σειρά, και κάθε λέξη έχει ξαναελεγχθεί.
• Δεν υπάρχει ψηφιακό αντίγραφο: ούτε φωτογραφία, ούτε σημείωση, ούτε email, ούτε αρχείο στο cloud.
• Έχεις αποφασίσει συνειδητά πόσα αντίγραφα κρατάς και σε πόσα σημεία, ξέροντας ότι κάθε επιπλέον αντίγραφο αυξάνει τον κίνδυνο κλοπής.
• Δεν τη γράφεις σε καμία σελίδα, εφαρμογή ή συνομιλία, όποιος κι αν τη ζητήσει και όποιον λόγο κι αν επικαλεστεί.

Αν κάποια γραμμή δεν ισχύει ακόμη, διόρθωσέ την πριν βάλεις στο πορτοφόλι ποσό που θα πονούσε να χάσεις.