Ψεύτικο μήνυμα ή υποστήριξη: πώς το καταλαβαίνεις;

Το μήνυμα φτάνει την ώρα που βιάζεσαι. Λέει ότι ο λογαριασμός σου έχει πρόβλημα και ότι πρέπει να κάνεις κάτι τώρα. Σε αυτή τη στιγμή βασίζεται η απάτη. Παρακάτω υπάρχουν 5 κόκκινες σημαίες και 4 βήματα ελέγχου. Οι πηγές μας είναι αμερικανικές υπηρεσίες (FTC, CISA). Τις αποδίδουμε με δικά μας λόγια και δεν τις παρουσιάζουμε ως ελληνικό νόμο. Οι σημαίες είναι ενδείξεις, όχι απόδειξη.

Ποιες είναι οι 5 κόκκινες σημαίες;

1. Βιασύνη. Η CISA περιγράφει ότι ο επιτιθέμενος μπορεί να δημιουργήσει ψεύτικη αίσθηση του επείγοντος. «Σε 24 ώρες κλειδώνεται ο λογαριασμός σου» είναι το κλασικό παράδειγμα.

2. Πρόβλημα που δεν ήξερες. Η FTC δίνει ως παραδείγματα phishing (δηλαδή μηνύματα που ψαρεύουν στοιχεία σου) το «ο λογαριασμός σου είναι σε αναμονή λόγω προβλήματος χρέωσης» και το link για «ενημέρωση των στοιχείων πληρωμής».

3. Μεταμφίεση σε γνωστή εταιρεία. Η FTC σημειώνει ότι οι απατεώνες παριστάνουν γνωστές εταιρείες. Ένα λογότυπο και ένα επαγγελματικό ύφος δεν αποδεικνύουν τίποτα.

4. Απαίτηση πληρωμής σε κρύπτο. Σύμφωνα με την FTC, κανένας νόμιμος φορέας δεν θα σου ζητήσει μέσω email, SMS ή social media χρήματα, και ποτέ δεν θα απαιτήσει να πληρώσεις με κρύπτο. Οι πληρωμές αυτές συνήθως δεν αντιστρέφονται.

5. «Τηλεφώνησε τώρα» ή «κατέβασε εργαλείο». Η FTC γράφει ότι τα αληθινά προειδοποιητικά μηνύματα ασφαλείας δεν σου ζητούν ποτέ να καλέσεις τηλέφωνο. Οι απατεώνες ζητούν συχνά απομακρυσμένη πρόσβαση στον υπολογιστή σου και προσποιούνται ότι τον σαρώνουν για ιούς.

Για τη φράση ανάκτησης έχουμε ξεχωριστό άρθρο: η seed phrase δεν δίνεται σε κανέναν. Εδώ μας ενδιαφέρει ο «επαγγελματίας» που δεν τη ζητά. Ζητά πληρωμή, «επαλήθευση» ή τηλεφώνημα, και αυτά είναι εξίσου επικίνδυνα.

Πώς μοιάζει ένα ψεύτικο email;

Υποθετικό παράδειγμα Α: λαμβάνεις email που λέει «Ο λογαριασμός σου κλειδώνεται σε 24 ώρες. Επαλήθευσε τώρα». Το link οδηγεί σε διεύθυνση όπου έχει αλλάξει ένα γράμμα σε σχέση με την κανονική.

Η CISA συμβουλεύει να προσέχεις το URL, δηλαδή τη διεύθυνση της σελίδας, γιατί ένα link μπορεί να είναι πλαστό, με ορθογραφικές παραλλαγές ή άγνωστα domains. Το τεστ είναι απλό: δεν πατάς το link. Ανοίγεις μόνος σου την εφαρμογή ή γράφεις τη γνωστή διεύθυνση. Αν υπάρχει πραγματικό πρόβλημα, θα το δεις εκεί.

Μου τηλεφώνησε «η υποστήριξη». Τι κάνω;

Υποθετικό παράδειγμα Β: ένας «υπάλληλος ασφαλείας» σε παίρνει τηλέφωνο. Λέει ότι κάποιος προσπαθεί να βγάλει 1.000 € από τον λογαριασμό σου. Για να τα σώσεις, πρέπει να μεταφέρεις το κρύπτο σου σε «ασφαλές πορτοφόλι» που σου δίνει ο ίδιος.

Εδώ συντρέχουν όλες οι σημαίες: βιασύνη, φόβος, εντολή πάνω στο τηλέφωνο. Και η μεταφορά είναι το χειρότερο κομμάτι, γιατί οι μεταφορές κρύπτο δεν αντιστρέφονται. Το «ασφαλές πορτοφόλι» ανήκει στον απατεώνα. Σταμάτα την κλήση. Αν ανησυχείς, επικοινώνησε εσύ με την πλατφόρμα από αριθμό ή εφαρμογή που ξέρεις ότι είναι αληθινή.

Ποια είναι τα 4 βήματα επαλήθευσης;

1. Σταμάτα. Μη πατήσεις, μην απαντήσεις και μη στείλεις τίποτα. Η βιασύνη είναι το όπλο τους, οπότε το διάλειμμα τους χαλάει το σχέδιο.
2. Βγες από το μήνυμα. Η FTC συμβουλεύει να επικοινωνείς με την εταιρεία από τηλέφωνο ή ιστοσελίδα που ξέρεις ότι είναι αληθινά, όχι από τα στοιχεία του μηνύματος.
3. Έλεγξε τη διεύθυνση. Διάβασε το domain γράμμα προς γράμμα. Αν δεν είσαι σίγουρος, μην το ανοίξεις. Γράψε εσύ τη γνωστή διεύθυνση ή χρησιμοποίησε την εφαρμογή.
4. Μην πληρώσεις και μην εγκαταστήσεις τίποτα. Ούτε πληρωμή σε κρύπτο, ούτε πρόγραμμα απομακρυσμένης πρόσβασης, ούτε «επαλήθευση» με στοιχεία λογαριασμού.

Τι κάνω αν πάτησα ύποπτο link;

Μην πανικοβληθείς, αλλά κινήσου γρήγορα.

• Μην βάλεις κανένα στοιχείο στη σελίδα που άνοιξε. Αν έβαλες, άλλαξε τον κωδικό στο αληθινό site (ανοιγμένο από εσένα) και σε οποιαδήποτε άλλη υπηρεσία χρησιμοποιεί τον ίδιο.
• Αν έδωσες απομακρυσμένη πρόσβαση, κλείσε το πρόγραμμα, διέκοψε το ίντερνετ και ζήτησε βοήθεια για έλεγχο της συσκευής.
• Ενημέρωσε την πλατφόρμα από τα επίσημα κανάλια της και, αν χάθηκαν χρήματα, τις αρμόδιες αρχές της χώρας σου.

Αν το πορτοφόλι σου συνδέθηκε με ύποπτη σελίδα, δες και το hot ή cold πορτοφόλι για το πώς περιορίζεις την έκθεση.

Γιατί ζητούν πληρωμή σε κρύπτο;

Επειδή δεν γυρίζει πίσω. Η FTC επισημαίνει ότι οι πληρωμές σε κρύπτο συνήθως δεν αντιστρέφονται. Όπως γράφει, μόνο οι απατεώνες ζητούν πληρωμή σε κρυπτονομίσματα. Το ίδιο ισχύει για όποιον εγγυάται κέρδη ή μεγάλες αποδόσεις: κανείς δεν μπορεί να δώσει τέτοιες εγγυήσεις.

Περισσότερα για το τι καλύπτει το site θα βρεις στο τι θα βρεις εδώ.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Κράτα τον έλεγχο της επικοινωνίας. Όποτε σε βρίσκουν αυτοί, ξεκινάς εσύ μια νέα επαφή από επίσημη εφαρμογή ή σελίδα που άνοιξες μόνος σου.
• Αντιμετώπισε το «επείγον» ως σημάδι. Όσο πιο πιεστικό το μήνυμα, τόσο περισσότερο χρόνο παίρνεις πριν κάνεις οτιδήποτε.
• Μην μεταφέρεις κρύπτο ή χρήματα για «προστασία» και μη δίνεις απομακρυσμένη πρόσβαση σε άγνωστο.
• Διάβαζε τα URL γράμμα προς γράμμα και κράτα τις επίσημες σελίδες στους σελιδοδείκτες σου.