Εταιρεία υπόσχεται να ανακτήσει τα κρύπτο σου; Μην πληρώσεις

Έχασες χρήματα σε μια απάτη και νιώθεις θυμό, ντροπή ή απλώς απελπισία. Ακριβώς εκείνη τη στιγμή εμφανίζεται κάποιος με μια «λύση»: λέει ότι μπορεί να βρει τα χρήματά σου. Θέλει μόνο μια μικρή αμοιβή πρώτα.

Αυτή είναι η «δεύτερη απάτη», γνωστή και ως recovery scam, δηλαδή απάτη «ανάκτησης». Εδώ θα δεις πώς στήνεται, ποια σημάδια την προδίδουν και τι κάνεις αντί να πληρώσεις.

Πώς στήνεται η δεύτερη απάτη;

Η FTC, η αμερικανική αρχή προστασίας καταναλωτών, περιγράφει το μοτίβο απλά. Κάποιοι προσφέρουν υπηρεσίες «ανάκτησης» σε ανθρώπους που έχασαν χρήματα σε απάτη. Πρώτα όμως ζητούν αμοιβή.

Το ίδιο το μοτίβο έχει σχεδόν πάντα τρία βήματα:

1. Σε βρίσκουν εκείνοι. Μέσω μηνύματος, email, κοινωνικών δικτύων ή τηλεφώνου.
2. Σου δείχνουν ότι ξέρουν τι έπαθες, ώστε να φανούν αξιόπιστοι.
3. Ζητούν χρήματα ή στοιχεία πριν κάνουν οτιδήποτε.

Η FTC προειδοποιεί ότι, αν πληρώσεις το τέλος ή δώσεις στοιχεία λογαριασμού, τα χρήματά σου θα έχουν χαθεί. Επίσης, κανείς νόμιμος δεν σε προσεγγίζει με τέτοια πρόταση με τηλεφώνημα, email, γράμμα ή μήνυμα στα social.

Πώς κερδίζουν την εμπιστοσύνη σου;

Εκμεταλλεύονται την ανάγκη σου να διορθώσεις το λάθος. Δύο υποθετικά παραδείγματα δείχνουν πώς δουλεύει.

Υποθετικό παράδειγμα 1: η Μαρία χάνει 2.000 € σε μια ψεύτικη πλατφόρμα. Μία εβδομάδα μετά, κάποιος στο Telegram παρουσιάζεται ως «ειδικός» μιας ευρωπαϊκής υπηρεσίας ή ενός δικηγορικού γραφείου. Της λέει ότι «εντόπισε τα κεφάλαιά της». Ζητά 300 € «τέλος εκταμίευσης». Μετά ζητά άλλα 500 € «φόρο». Η Μαρία έχει πλέον χάσει 2.800 € και τα αρχικά της χρήματα είναι ακόμη χαμένα.

Υποθετικό παράδειγμα 2: ο Γιώργος γράφει στο Google «ανάκτηση κρύπτο». Βρίσκει μια εταιρεία που «εγγυάται 95% επιτυχία». Του ζητά προκαταβολή και τη φράση ανάκτησης (seed phrase, δηλαδή τις λέξεις που ανοίγουν το πορτοφόλι σου). Με αυτές αδειάζει και το δικό του πορτοφόλι.

Σημείωσε τι κοινό έχουν: επισημότητα, βιασύνη, και μια υπόσχεση που ακούγεται σαν διέξοδος.

Ποια είναι τα σημάδια;

Λίστα ελέγχου. Αν δεις έστω ένα, σταματάς.

• Σε βρήκαν εκείνοι. Κανείς νόμιμος δεν σε προσεγγίζει με τέτοια προσφορά, λέει η FTC.
• Ζητούν αμοιβή πρώτα. Το «τέλος εκταμίευσης», «φόρος» ή «διοικητικό τέλος» είναι τυπική δικαιολογία. Και η ESMA αναφέρει ότι οι απατεώνες ζητούν ένα λεγόμενο διοικητικό τέλος.
• Πληρωμή με δωροκάρτα, κρύπτο ή έμβασμα. Είναι τρόποι που δύσκολα γυρίζουν πίσω.
• Ζητούν προσωπικά ή οικονομικά στοιχεία με πρόσχημα την «επιστροφή»: ταυτότητα, στοιχεία τράπεζας, πρόσβαση στο πορτοφόλι.
• Εγγυώνται επιτυχία. Ένα ποσοστό «εγγυημένης ανάκτησης» δεν μπορεί να το υποσχεθεί κανείς.
• Επικαλούνται αρχή. Το όνομα της Europol, της αστυνομίας ή μιας ρυθμιστικής αρχής δεν αποδεικνύει τίποτα. Η ESMA σημειώνει ότι δεν θα ζητήσει ποτέ προσωπικά στοιχεία με πρόσχημα ότι σε βοηθά να ανακτήσεις κεφάλαια.

Τι γίνεται με τα προσωπικά σου στοιχεία;

Εδώ η ζημιά μπορεί να είναι μεγαλύτερη από το τέλος που πλήρωσες. Αν δώσεις ταυτότητα, στοιχεία λογαριασμού ή φράση ανάκτησης, ο απατεώνας αποκτά πρόσβαση σε περισσότερα.

Τη φράση ανάκτησης δεν τη δίνεις σε κανέναν, με κανένα πρόσχημα. Γιατί δουλεύει σαν κλειδί, δες στο Hot ή cold πορτοφόλι: ποιο ταιριάζει σε σένα;. Αν τη δώσεις, θεώρησε το πορτοφόλι εκτεθειμένο: μετέφερε ό,τι έχει απομείνει σε νέο πορτοφόλι με νέα φράση.

Τι κάνεις αντί να πληρώσεις;

Σχέδιο 5 βημάτων:

1. Σταμάτα την επικοινωνία. Μην απαντάς, μην πληρώνεις «τελευταία φορά». Μπλόκαρε τον αποστολέα.
2. Φύλαξε τις αποδείξεις. Στιγμιότυπα οθόνης, μηνύματα, ποσά, ώρες, διευθύνσεις πληρωμής και ονόματα χρηστών.
3. Ειδοποίησε το exchange. Η FTC συστήνει να επικοινωνήσεις αμέσως με την πλατφόρμα που χρησιμοποίησες και να δηλώσεις δόλια συναλλαγή. Ενεργοποίησε και 2FA (έλεγχο ταυτότητας σε δύο βήματα). Η FTC σημειώνει ότι οι πληρωμές σε κρυπτονομίσματα συνήθως δεν αντιστρέφονται, οπότε μην περιμένεις θαύματα. Η ταχύτητα όμως μετράει.
4. Άλλαξε κωδικούς και ασφάλισε τους λογαριασμούς. Ξεκίνα από email και exchange, και όπου έδωσες στοιχεία.
5. Κάνε καταγγελία. Τα κανάλια είναι παρακάτω. Για νομική συμβουλή, βρες δικηγόρο εσύ, μέσω του δικηγορικού συλλόγου. Ποτέ κάποιον που σε βρήκε πρώτος.

Αν η αρχική απάτη ήταν ψεύτικη πλατφόρμα με «τέλος ανάληψης», δες και το Ζητούν «φόρο» για να κάνεις ανάληψη; Είναι απάτη. Είναι η πρώτη πράξη του ίδιου σεναρίου.

Πού κάνεις καταγγελία στην Ελλάδα;

Η Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος είναι, σύμφωνα με το mitos.gov.gr, η αρμόδια υπηρεσία για τη διερεύνηση υποθέσεων κυβερνοεγκλημάτων. Μπορείς να επικοινωνήσεις:

• Στο τηλέφωνο 11188.
• Με email στο ccu@cybercrimeunit.gov.gr.
• Ηλεκτρονικά μέσω gov.gr, με κωδικούς TAXISnet ή web banking.
• Αυτοπροσώπως ή ταχυδρομικά: Λεωφ. Αλεξάνδρας 173 στην Αθήνα, ή Μοναστηρίου 326 στη Θεσσαλονίκη.

Η ESMA συστήνει επίσης να ενημερώσεις την εθνική αρχή εποπτείας των αγορών της χώρας σου. Στην Ελλάδα, αυτή είναι κατά τη γνώμη μας η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Η ESMA δεν χειρίζεται η ίδια υποθέσεις απάτης, άρα μην τη χρησιμοποιήσεις για καταγγελία.

Αν έχεις ήδη δώσει στοιχεία ή φράση ανάκτησης, πες το καθαρά όταν κάνεις την καταγγελία.

Για τα γενικά του site, δες το Κρύπτο με Ασφάλεια: τι θα βρεις εδώ.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Όποιος σε βρίσκει πρώτος και ζητά χρήματα για να ανακτήσει τα δικά σου, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απάτη. Σταμάτα και μην πληρώσεις.
• Η φράση ανάκτησης και οι κωδικοί δεν δίνονται σε κανέναν, ούτε σε «τεχνικό», ούτε σε «αρχή».
• Κράτα αποδείξεις και δράσε γρήγορα: ειδοποίησε το exchange και κάνε καταγγελία στο 11188 ή στο ccu@cybercrimeunit.gov.gr.
• Νομική συμβουλή θα πάρεις μόνο από δικηγόρο που βρήκες εσύ, μέσω του δικηγορικού συλλόγου, και ποτέ με προκαταβολή σε άγνωστο που σε προσέγγισε πρώτος.